پژوهش های رجالی

پژوهش های رجالی

واکاوی معنای تخلیط در دیدگاه دانشمندان نخستین رجالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش پژوه سطح سه حوزۀ علمیۀ قم، ایران.
چکیده
رجالیان نخستین، عبارات تخلیط و اختلاط و دیگر مشتقات آن را بدون تبیین معنایی که می‌تواند داشته باشد، به کار برده‌اند. ابهام موجود در معنای تخلیط، در باور دانشمندان اسلامی در اعتبارسنجی راویان و کتاب‌هایشان تأثیرگذار است. تحقیق پیش رو پس از بررسی معنای این ساختار، به سه معنای اصلی در ادبیات رجالیان از کاربست تخلیط/اختلاط می‌رسد: 1) فساد عقیدۀ صاحب کتاب (غیر‌امامی بودن). 2) نداشتن دقت کافیِ صاحب کتاب، در نقل احادیث. 3) مباحث پیرامون غلو. با بررسی ادله و شواهد، می‌توان گفت دیدگاه اخیر درست است؛ زیرا در نود درصد موارد، کابرد واژۀ تخلیط و اختلاط به همان معنای غلو و مباحث پیرامون آن است. این معنا تنها در شش مورد، به روشنی قابل برداشت نیست. در این موارد با آوردن قراینی تلاش شده است مراد مؤلف از تخلیط/اختلاط فهم شود. در نهایت می‌توان این را نیز افزود که انتساب تخلیط توسط رجالیان، موجب خدشه در اعتبار راوی یا کتاب نمی‌گ‍ردد؛ زیرا به سبب اینکه مبنای این انتساب، قراین متن‌شناسانه است، این شهادت حدسی، نامعتبر است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

تدقیق فی معنى التّخلیط عند الرّجالیّین الأوائل

نویسنده العربیة

محمد حسین ابوالقاسمی دهاقانی
دانش پژوه سطح سه حوزۀ علمیۀ قم، ایران.
چکیده العربیة

لقد استخدم الرّجالیّون الأوائل مصطلحات التّخلیط والاختلاط وغیرهما من المشتقّات دون تفسیر معانىها. والإبهام فی معنى التّخلیط مؤثّر عند العلماء فی توثیق واعتبار الرّواة وکتبهم. فی هذه المقالة، وبعد دراسة معنى هذا الاصطلاح، ننتهی إلى ثلاثة معانٍ رئیسیّة لاستخدام التّخلیط/ الاختلاط فی الأدب الرّجالی: 1) فساد عقیدة المؤلّف (کونه غیر إمامی). 2) عدم نقله للرّوایات بدقّة وافیة. 3) مناقشات حول الغلوّ. وبتحلیل  الأدلّة والشواهد یمکن القول بأنّ الرّأی الأخیر هو الصّحیح؛ لأنّه فی تسعین بالمائة من الحالات تستخدم کلمة التّخلیط والاختلاط بمعنی الغلوّ والمسائل المحیطة به. ولا یمکن فهم هذا المعنى بوضوح فی ستّ حالات فقط. وقد حاولنا بالاستناد إلی شواهد، تبیین مراد المؤلّف من التّخلیط والاختلاط فیها. وأخیراً، یجدر أیضاً أن نضیف أنّ نسبة التّخلیط من قِبل الرّجالیین لایقدح فی وثاقة واعتبار الرّاوی أو الکتاب؛ لأنّه بما أنّ أساس هذه النّسبة هو الشّواهد النّصیة فلاتعتبر هذه الشّهادة الحدسیّة.

کلیدواژه‌ها العربیة

التّخلیط
الاختلاط
فساد العقیدة
الغلوّ