پژوهش های رجالی

پژوهش های رجالی

نقد دیدگاه‌آیت الله سیستانی در حوزۀ اعتبار و اعتباربخشی کامل الزیارات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مدرس خارج فقه و اصول حوزۀ علمیۀ قم، ایران.
2 طلبۀ درس خارج و سطح چهار مؤسسۀ امام صادق(علیه السلام)، قم، ایران.
چکیده
گواهی ابن قولویه در مقدمۀ کتاب کامل الزیارات، ریشۀ پیدایش سه دیدگاه کلان در توثیق روایان این کتاب شده است: برخی آن را دلیل بر وثاقت تمام راویان دانسته‌اند؛ برخی دیگر وثاقت مشایخ بی‌واسطه را با آن اثبات کرده‌اند؛ و بعضی مثل آیت الله سیستانی نیز معتقدند این مقدمه، دلالتی بر وثاقت مشایخ ابن قولویه ندارد؛ چه مشایخ باواسطه، و چه مشایخ بی‌واسطه. ازاین‌رو در این نگاه، شهادت مذکور فایده‌‌ای رجالی را به دنبال ندارد. ولی این دیدگاه خلاف ظاهرِ شهادت ابن قولویه است؛ چه اینکه این مقدمه ظهور در وثاقت دارد و دست کم می‌تواند به‌عنوانِ قرینه‌ای قوی، در حوزۀ اعتباربخشی، نقش‌آفرین بوده و وثاقت راویان بی‌واسطه را به اثبات رساند؛ گرچه این مهم، حتی بدون توجه به مقدمۀ کتاب، با توجه به جایگاه ابن قولویه و فقاهت ایشان نیز قابل اثبات است. از سوی دیگر از آنجا که در باور آیت الله سیستانی افزون بر سند، متن روایت هم باید با روح شریعت هماهنگ باشد، ایشان اعتبار برخی از روایات این کتاب را به لحاظ مضمونی، قابل تأمل دانسته است. ازاین‌رو ایشان برخی از روایات طولانی دربارۀ ثواب زیارت حضرت سید الشهدا (علیه السلام) را نامعتبر، و مجعول با انگیزه‌های خیرخواهانه می‌داند. اما این سخن نیز استواری لازم را ندارد؛ چون نه تنها چنین روایاتی در دیگر کتب نیز آمده است؛ بلکه هیچ‌گونه غرابتی که موجب عدم اعتبار شود، وجود ندارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله العربیة

مراجعة لرأی آیة الله السّیستانی فی مجال اعتبار کامل الزّیارات وتوثیقه

نویسندگان العربیة

محمد عندلیب همدانی 1
مرتضی الحسنی 2
1 مدرس خارج فقه و اصول حوزۀ علمیۀ قم، ایران.
2 طلبۀ درس خارج و سطح چهار مؤسسۀ امام صادق(علیه السلام)، قم، ایران.
چکیده العربیة

لقد أصبحت شهادة ابن قولویة فی مقدّمة کامل الزّیارات أصلًا لظهور ثلاث وجهات نظر کبرى فی توثیق رواة هذا الکتاب: فقد اعتبرها البعض حجّة على وثاقة جمیع الرّواة؛ وأثبت بها آخرون وثاقة المشایخ المباشرین؛ و یرى البعض ـ مثل آیة الله السّیستانی ـ أنّ هذه المقدّمة لا تدلّ على وثاقة مشایخ ابن قولویة؛ لا المباشرین منهم ولا غیرهم. فمن هذا المنطلق فإنّ الشّهادة المذکورة لا تترتّب علیها فائدة رجالیّة. لکن هذا الرّأی یخالف ظاهر شهادة ابن قولویة؛ لما فی هذه المقدّمة من ظهور فی الوثاقة ولااقلّ من أن تؤدّی دورًا کشاهد قوی فی مجال التّوثیق وإثبات وثاقة الرّواة المباشرین؛ وإن کان یمکن إثبات هذا الأمر بالنّظر إلى مکانة ابن قولویة وفقهه أیضًا حتّی من دون اعتناء بهذه المقدّمة. ومن ناحیة أخرى وبما أنّ آیة الله السّیستانی، یعتبر ـ بالإضافة إلی السّند ـ ضرورة تماسک نصّ الروایة مع روح الشّریعة، فإنّ لدی سماحته تأمّلات فی اعتبار بعض الرّوایات الواردة فی هذا الکتاب من ناحیة المحتوى. ولذلک فهو یرى أنّ بعض الأحادیث الطویلة حول فضل زیارة سید الشّهداء(علیه السلام) غیر معتبرة وموضوعة بدوافع خیریّة. لکن هذا القول أیضًا لا یتمتّع بالقوام اللازم؛ لأنّ مثل هذه الرّوایات بالإضافة إلی وجودها فی کتب أخرى؛ فإنّه لیست هناک غرابة تسبّب عدم اعتبارها.

کلیدواژه‌ها العربیة

کامل الزّیارات
ابن قولویه
آیة الله السّیستانی
وثاقة مشایخ ابن قولویه
روایات زیارة سید الشّهداء(علیه السلام)