پژوهش های رجالی

پژوهش های رجالی

بازیابی اندیشه‌ها و مبانی رجالی آیت‌الله مکارم شیرازی در حوزۀ اعتبار راوی و روایت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مدرس حوزۀ علمیه و ارشد شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب قم، ایران.
چکیده
هر یک از وثاقت خبری و مخبری -به عنوان کلانترین نظرگاه‌ها در حجیت قول رجالی- با اعتبار روات گره خورده است، چه آنکه وثاقت روات سبب وثاقت به صدور نیز می‌گردد. توثیق صریح معصومان (علیهم السلام) و رجالیان، راحت‌ترین راه برای دستیازی به وثاقت راوی است، ولی در توثیق طیف زیادی از روات ناکارمد است. از این رو توجه به روش‌های جایگزین اهمیت ویژه‌ای دارد. پاره‌ای از این روش‌ها فراگیر و عام است و توان اثبات وثاقت روات فراوانی دارد و پاره‌ای دیگر اختصاصی بوده و به قرائن خاص محدود می‌شود. می‌توان از دستۀ نخست به توثیق روات از سوی مؤلفان کتب و شیخوخت اشاره نمود. در کنار این‌ها، اعتبار کتب نیز طیف زیادی از روایات را اعتباربخشی می‌کند. می‌توان در کتب اربعه، تحف العقول، فقه الرضا (علیه السلام)، جعفریات از این روش بهره برد. توجه به شواهد مضمونی روایت، اعتقادی راوی و روات سند، در کنار شهرت و اعراض نیز کمک شایانی در اعتبار سنجی راوی و روایت دارد. مقالۀ پیش‌رو قصد دارد با توجه به جایگاه علمی آیت الله مکارم شیرازی، اندیشه‌ها و مبانی فکری ایشان را در حوزۀ اعتبار راوی و روایت بر اساس مجموعه آثار معظمٌ‌له به روش کتابخانه‌ای و توصیفی -وگاه تحلیلی- بازشناسی نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله العربیة

استعادة أفکار آیة الله مکارم الشیرازی ومبانی سماحته فی مجال مصداقیّة الرّاوی والرّوایة

نویسنده العربیة

علی اکبر دهقانی اشکذری
مدرس حوزۀ علمیه و ارشد شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب قم، ایران.
چکیده العربیة

لایخفی علی الباحث فی مجال الرّوایات وحجّیّتها أنّ مصداقیّة الرّواة تسبّب أیضاً مصداقیّة الإصدار. ومن هذا المنطلق ندّعی أنّ کلّاً من موثوقیّة الخبر والمخبر -باعتبارهما أکبر وجهات النّظر فی حجّیّة قول الرّجالی- یتشابک بمصداقیّة الرّوایات ولذلک علینا أن نشقّ طریقاً إلی التّحقّق من مصداقیّة الرّاوی. وهناک طرق إلی ذلک أسهلها التّوثیق الصّریح من جانب المعصومین (علیهم السّلام) وعلماء الرّجال، ولکن لایکافئ هذا الأسلوب فی التّحقّق من مصداقیّة مجموعة واسعة من الرّوات. فلنفحص عن طرق وأسالیب بدیلة وننتبه إلیها. إنّ بعض هذه الأسالیب شائعة وعامّة نقدر على إثبات موثوقیّة کثیر من الرّواة بالتّمسک بها، بینما تکون الأسالیب الأخرى خاصّة وتقتصر على شواهد محدّدة. فمن القسم الأول یمکن أن نذکر توثیق الرواة من قبل مؤلّفی الکتب والشّیخوخة. وکذلک مصداقیّة الکتب تؤکّد أیضاً مصداقیّة مجموعة واسعة من الرّوایات ویمکن استخدام هذا المنهج فی الکتب الأربعة، تحف العقول، فقه الرّضا (علیه السّلام) والجعفریّات.کما أنّ الاهتمام بالشّواهد المضمونیّة للرّوایة، والشّواهد الاعتقادیّة للرّاوی و کذا الرّواة، یساعد أیضاً فی تقییم الرّاوی والرّوایة إلی جانب الشّهرة والإعراض. وفقاً للمکانة العلمیّة لسماحته یستهدف المقال إعادة التّعرف على أفکار ومبانی آیة الله مکارم الشیرازی الفکریّة فی مجال مصداقیّة الرّاوی والرّوایة علی أساس مجموعة مؤلّفات سماحته بالمنهج المکتبی - الوصفی وأحیاناً المنهج التّحلیلی.

کلیدواژه‌ها العربیة

مصداقیّة الروایة
قول الرّجالی
التّوثیق والتّضعیف
الکتب الرّوائیة
وثاقة المخبر
موثوقیّة الخبر