پژوهش های رجالی

پژوهش های رجالی

تحلیل دیدگاه محدّث نوری و آیت‌اللّه شبیری زنجانی در دلالت‌شناسی عبارت کشّی دربارۀ اصحاب اجماع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
موسسه عالی فقه و علوم اسلامی
چکیده
«اصحاب اجماع» یکی از قدیمی‌ترین و پربحث‌ترین توثیقات عام در علم رجال، همواره محل بحث و نظر دقیق فقیهان و محدثان بوده است. عبارت مشهور کشّی در رجال خود، «أجمَعَت العِصَابَةُ عَلی تَصحِیحِ مَا یَصِحُّ عَنهُم»، منشأ شکل‌گیری دیدگاه‌های گوناگونی در دلالت آن بر وثاقت راویان، صحت روایات و دامنۀ شمول آن شده است. با توجه به تأثیر شگرف این قاعده بر اعتبارسنجی هزاران حدیث، بررسی عمیق و تطبیقی دیدگاه‌های بزرگان معاصر در این زمینه ضرورتی انکارناپذیر به نظر می‌رسد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، به بررسی تطبیقی دیدگاه دو تن از رجالیان برجسته (محدث نوری و آیت‌الله شبیری زنجانی) در مسئله «اصحاب اجماع» می‌پردازد. این نوشتار نخست قلمرو دلالت عبارت کشّی را از حیث دلالت بر «وثاقت اختصاصی اصحاب اجماع»، «توثیق مشایخ آنان» یا «صحت انتساب روایت به معصوم» در رأی این دو پژوهشگر کاویده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که با وجود برخی اشتراکات کلی، تفاوت‌های اساسی در تحلیل دلالت عبارت کشّی میان آنان وجود دارد؛ محدث نوری این عبارت را دال بر وثاقت اصحاب اجماع و مشایخ باواسطه و بی‌واسطه آنان و در نتیجه صحت انتساب روایت به معصومان می‌داند، در حالی که آیت‌الله شبیری زنجانی دلالت آن را تنها منحصر به وثاقت خودِ اصحاب اجماع می‌داند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله العربیة

تحلیل آراء المحدث نوری وآیة الله الشبیری الزنجانی فی دلالات عبارة "الکشی" عند اصحاب الإجماع

نویسندگان العربیة

علی اصغر زهرتی
مصطفی غیبی
موسسه عالی فقه و علوم اسلامی
چکیده العربیة

یُعَدّ مصطلح «أصحاب الإجماع» من أقدم وأشهر موارد التوثیق العام فی علم الرجال، وقد ظلّ على الدوام موضعَ بحثٍ وتدقیقٍ من جانب الفقهاء والمحدّثین. وقد أدّت العبارة المشهورة للکشّی فی کتابه الرجالی: «أجمعت العصابة على تصحیح ما یصحّ عنهم» إلى نشوء آراء متعدّدة بشأن دلالتها على وثاقة الرواة، وصحّة الروایات، ومدى شمولها. ونظراً إلى التأثیر البالغ لهذه القاعدة فی تقویم اعتبار آلاف الأحادیث، تبدو دراسة آراء کبار الباحثین المعاصرین فی هذا المجال دراسةً عمیقةً ومقارنةً أمراً لا غنى عنه. وتتناول هذه الدراسة، بالمنهج الوصفی-التحلیلی وبالاعتماد على المصادر المکتبیة، دراسةً مقارنةً لآراء اثنین من أبرز علماء الرجال، وهما المحدّث النوری وآیة الله شُبیری الزنجانی، فی مسألة «أصحاب الإجماع». وقد بحثت الدراسة أولاً نطاق دلالة عبارة الکشّی، من حیث دلالتها على «التوثیق الخاص لأصحاب الإجماع»، أو «توثیق مشایخهم»، أو «صحّة انتساب الروایة إلى المعصوم»، وفقاً لرأی هذین الباحثین.
وتُظهر نتائج البحث أنّه، على الرغم من وجود بعض أوجه الاتفاق العام بینهما، ثمّة اختلافات جوهریة فی تحلیل دلالة عبارة الکشّی؛ فالمحدّث النوری یرى أنّ هذه العبارة تدلّ على وثاقة أصحاب الإجماع ومشایخهم، سواء أکانوا بالواسطة أم بغیر واسطة، ومن ثمّ على صحّة انتساب الروایة إلى المعصومین، فی حین یرى آیة الله شُبیری الزنجانی أنّ دلالتها تقتصر على وثاقة أصحاب الإجماع أنفسهم.

کلیدواژه‌ها العربیة

أصحاب الإجماع
التوثیق العام
علم الرجال
الکشّی
المحدّث النوری
آیة الله شُبیری الزنجانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 مهر 1405