پژوهش های رجالی

پژوهش های رجالی

بررسی پدیدۀ نقل با واسطه و بی‌واسطه از یک راوی با نظارت بر «کتاب الحجّ» موسی بن القاسم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
چکیده
یکی از پدیده‌های رایج در اسانید روایات، نقل با واسطه و بی‌واسطۀ یک راوی از راوی دیگر است. این پدیده، به‌ویژه هنگامی که طبقۀ راوی روشن نباشد، موجب بروز تردیدهایی در این‌گونه اسناد می‌شود. از جملۀ این موارد، تردیدهای پیرامون اسناد «کتاب الحج» موسی بن القاسم است که در کتاب تهذیب شیخ طوسی منعکس شده است. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که این اشکال دربارۀ ۱۷ تن از راویانِ موسی بن القاسم مطرح است. نوشتار پیش رو، ضمن بررسی علل و ریشه‌های نقل با واسطه -از جمله عدم توجه به تعلیق و نقل از کتاب واسطه- با در نظر گرفتن مجموع روایات و اسناد موسی بن القاسم، آمارگیری از الگوها و دقت‌های شیخ طوسی در انتقال اسناد معلّق از کتاب الکافی، و نیز شمارش و تحلیل موارد سقط یا ارسال از سایر منابع شیخ در تهذیب، به بررسی موردی این ۱۷ راوی پرداخته شده است. بر این اساس، اشکال در برخی از این راویان پذیرفته شده، در برخی دیگر اخذ به ظاهر سند ترجیح داده شده، و پاره‌ای از اسناد نیز با رویکرد تردید ارزیابی شده‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله العربیة

دراسة ظاهرة النقل بالواسطة وبدون واسطة عن راوٍ واحد، مع دراسة «کتاب الحجّ» لموسى بن القاسم

چکیده العربیة

یُعَدّ النقلُ بالواسطة وبدون واسطة من راوٍ عن راوٍ آخر من الظواهر الشائعة فی أسانید الروایات. وتثیر هذه الظاهرة، ولا سیّما عند عدم وضوح طبقة الراوی، بعضَ الإشکالات والشبهات فی هذا النوع من الأسانید. ومن أبرز موارد ذلک الشکوک المثارة حول أسانید «کتاب الحجّ» لموسى بن القاسم، التی انعکست فی کتاب «تهذیب الأحکام» للشیخ الطوسی. وقد أظهرت الدراسات أنّ هذا الإشکال یرد بشأن سبعة عشر راویاً من رواة موسى بن القاسم.
وتتناول هذه الدراسة، بعد بحث أسباب النقل بالواسطة وجذوره، ومنها عدم الالتفات إلى التعلیق والنقل من الکتاب الواسطة، هذه الرواة السبعة عشر دراسةً تفصیلیة، وذلک فی ضوء مجموع روایات موسى بن القاسم وأسانیدها، وإحصاء أنماط الشیخ الطوسی ودقائقه فی نقل الأسانید المعلّقة من کتاب «الکافی»، فضلاً عن إحصاء موارد السقط أو الإرسال فی سائر مصادر الشیخ الطوسی فی «تهذیب الأحکام» وتحلیلها.
وبناءً على ذلک، قُبِل الإشکال الوارد على بعض هؤلاء الرواة، ورُجّح فی بعضهم الآخر الأخذ بظاهر السند، فی حین قُیّمت طائفة من الأسانید على أساس منهج التردّد وعدم الجزم.

کلیدواژه‌ها العربیة

کتاب الحجّ
تهذیب الأحکام
موسى بن القاسم
النقل بالواسطة وبدون واسطة
التعلیق

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 مهر 1405